Opleidingen » Hoe word ik schoolleider?

"Goede schoolleiders zijn cruciaal voor de onderwijskwaliteit", zegt staatssecretaris Dekker. Het leiderschap in de school is essentieel voor de kwaliteit van de school en de uiteindelijke leerlingresultaten. Professionalisering is daarom een van de speerpunten van het beleid van het ministerie van OCW de komende jaren.

Dit beleid is gericht op de leerkrachten en de schoolleiders. Voor de leerkrachten staat daarom de Lerarenbeurs ter beschikking om een masteropleiding te volgen. Voor schoolleiders is per jaar een bedrag van € 2000 beschikbaar voor scholing en bijscholing (regeling prestatiebox).

Registratie

Een ander instrument dat wordt ingezet is het verplichte beroepsregister voor schoolleiders. Sinds 2013 moeten schoolleiders worden geregistreerd in dit beroepsregister. Schoolleiders kunnen op twee verschillende manieren aantonen dat zij beschikken over de basiskwalificaties die van hen verwacht mogen worden. Vanaf 2014 kunnen zij dat ook aangeven in het register:

1. Op basis van een afgeronde schoolleidersopleiding die voldoet aan de beroepsstandaard voor schoolleiders in het po (ter beoordeling van de commissie certificering van het Schoolleidersregister PO) of na een relevante, afgeronde masteropleiding.
2. Na een positief afgerond toetsend assessment. De commissie certificeringbeoordeeltof het assessment in voldoende mate vaststelt of schoolleiders aan de beroepstandaard voldoen.

Registratie aanvragen
Schoolleiders die hun dienstverband hebben ingevoerd evenals de kwalificaties waarmee ze aantonen dat ze voldoen aan de registratiecriteria, kunnen in het register de registratie aanvragen. De commissie registratie, die op dit moment wordt samengesteld, komt in het voorjaar van 2014 voor het eerst bij elkaar en kan vanaf dat moment de aanvragen beoordelen.

Opleidingen
Schoolleiders moeten in het Schoolleidersregister kunnen aangeven welke opleidingen zij hebben gevolgd om te voldoen aan de registratiecriteria. Schoolleidersopleidingen waarmee schoolleiders zich kunnen laten registreren, moeten gebaseerd zijn op de beroepsstandaard voor schoolleiders in het primair onderwijs. Een relevante, afgeronde opleiding houdt in:

    -voor directeuren een opleiding van minimaal 30 ECTS van het type ‘vakbekwaam’ of ‘leidinggeven 2’
    -voor adjunct-directeuren een opleiding van minimaal 15 ECTS bedoeld van het type ‘basisbekwaam’ of ‘leidinggeven 1’

De opleidingen van Penta Nova zijn allemaal gebaseerd op de nieuwe beroepsstandaard voor de schoolleiders en voldoen aan de eisen van werkplekleren en studiebelasting. Ze zijn ook officieel geregistreerd in het register als erkende opleiding.

Interesse? Kijk dan bij:
Opleidingen Schoolleider Basisbekwaam en Vakbekwaam (beide 1 jaar);
Dubbelspoor: een zij-instroomtraject voor leidinggevenen van buiten het onderwijs

De 5 basiscompetenties van de schoolleider vo

1.    Het creëren van een gezamenlijke visie en richting
De schoolleider kan richting geven aan de toekomst van de organisatie en creëert daarvoor commitment door leiding te geven aan het ontwikkelen, concretiseren en communiceren van een gezamenlijke inspirerende visie op leren en onderwijzen.

2.   Realiseren van een coherente organisatie ten behoeve van het primaire proces
De schoolleider kan in dialoog met medewerkers optimale condities realiseren voor leren en onderwijzen vanuit kennis van de onderlinge samenhang van organisatiekenmerken. (Onder organisatiekenmerken wordt verstaan: structuur, cultuur, onderwijsorganisatie, personeel en faciliteiten).

3.   Bevorderen van samenwerking, leren en onderzoeken
De schoolleider kan strategieën hanteren die gericht zijn op het stimuleren en organiseren van samenwerking en professionele ontwikkeling van leraren. De schoolleider stimuleert bovendien onderzoek op alle niveaus binnen de organisatie. Het doel hiervan is dat een continu proces op gang komt van school- en onderwijsontwikkeling. Vormen van leiderschap die samenwerking, leren en onderzoek bevorderen, zijn transformatief, moreel, inspirerend, onderzoeksmatig en gedeeld leiderschap.

4.    Strategisch omgaan met de omgeving
De schoolleider kan anticiperen op ontwikkelingen in de omgeving en zet de omgeving doelbewust in om onderlinge relaties, onderwijsprocessen en leerresultaten te optimaliseren. (Onder omgeving wordt verstaan: bestuur, wet- en regelgeving, ouders, maatschappelijke omgeving en andere relevante organisaties.)

5.    Analyseren en problemen oplossen (hogere orde denken)
De schoolleider kan problemen creatief oplossen door zaken diepgaand te analyseren op basis van adequate informatieverzameling en vanuit alternatieve denkmodellen. Hierbij is hij of zij in staat om verbanden te leggen met persoonlijke waarden en met alle factoren in de bredere organisatie die een rol spelen bij het leren van leerlingen.

De basiscompetenties schoolleider PO

1      Visie-gestuurd werken
De schoolleider geeft leiding aan het ontwikkelen en concretiseren van een gezamenlijke visie op onderwijs en draagt deze visie uit teneinde onderwijsprocessen en leerresultaten te optimaliseren.

2     In relatie staan tot de omgeving
De schoolleider anticipeert op ontwikkelingen in de omgeving en beïnvloedt deze doelbewust vanuit ondernemerschap, teneinde onderlinge relaties, onderwijsprocessen en leerresultaten te optimaliseren. Onder omgeving verstaan we bestuur, weten regelgeving, ouders, maatschappelijke omgeving en andere relevante organisaties.

3    Vormgeven aan organisatiekenmerken vanuit een onderwijskundige gerichtheid
De schoolleider geeft in dialoog met medewerkers vorm aan organisatiekenmerken vanuit kennis van hun onderlinge samenhang en met het oog op het optimaliseren van de leerlingenresultaten in een brede context. Onder organisatiekenmerken verstaan we structuur, cultuur, onderwijsorganisatie, personeel en faciliteiten.

4     Hanteren van strategieën t.b.v. samenwerking, leren en onderzoeken op alle niveaus
De schoolleider hanteert leiderschapsstrategieën die gericht zijn op het bevorderen van samenwerking, leren van leraren en onderzoek op alle niveaus binnen de organisatie teneinde de school- en onderwijsontwikkeling te bevorderen. Vormen van leiderschap die samenwerking, leren en onderzoek bevorderen zijn transformatief, moreel, inspirerend, onderzoeksmatig en gedeeld leiderschap.

5     Hogere orde denken
De schoolleider analyseert zaken diepgaand op basis van adequate informatieverzameling en vanuit alternatieve denkmodellen, en brengt ze in verband met alle factoren in de bredere organisatie die een rol spelen bij het leren van leerlingen.

Artikel VO-magazine juli 2013:

Beroepsprofiel van een duizendpoot

Het beroepsprofiel voor schoolleiders is klaar. Geen meetlat, maar een ontwikkelinstrument, zegt ontwikkelaar Meta Krüger.

In opdracht van de VO-academie ontwikkelden dr. Inge Andersen en dr. Meta Krüger het beroepsprofiel voor schoolleiders in het voortgezet onderwijs. Zij baseerden dit profiel op de zeven domeinen van schoolleiderschap (Waslander e.a.) en op de basiscompetenties van schoolmanagers in het vo 2007. Het beroepsprofiel is geactualiseerd en verder verfijnd dankzij de inbreng van schoolleiders, bestuurders, opleiders van schoolleiders, wetenschappers en onderwijsadviseurs. De geformuleerde competenties samen vormen een hoog niveau van professionaliteit.

Krüger: “Het is uiteindelijk wel de bedoeling dat alle schoolleiders zich gaan kwalificeren voor alle competenties, maar je kunt er allereerst naar streven dat je als team alle competenties in huis hebt. De ene schoolleider zal een bepaalde competentie beter beheersen dan een ander en op basis daarvan kan je de taken verdelen.”

De actualisering van de beroepsstandaard schoolleiders po is vorig jaar al afgerond. Het primair onderwijs kent inmiddels ook een register voor schoolleiders. Het zou goed kunnen dat dit er ook komt voor het vo, zegt Krüger. “In Nederland hebben schoolleiders, anders dan in andere landen, nog steeds geen diploma nodig. Hier word je gewoon schoolleider, en je ziet wel of je je verder professionaliseert of niet. We hopen dat het beroepsprofiel ertoe zal leiden dat de kwaliteit van schoolleider omhoog gaat.

Meta Krüger is lector bij Penta Nova, Academie voor schoolleiderschap. Lees meer over Meta. Lees hier het volledige artikel uit het VO-Magazine.